top of page
  • Seda YILDIZ SARIBOĞA

VERİ SORUMLUSUNUN AYDINLATMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ VE VERİ SAHİBİNİN AÇIK RIZASI

6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ve ilgili mevzuat uyarınca veri sorumlusunun (Veri sorumlusu, kişisel verilerin işleme amaçlarını ve vasıtalarını belirleyen, veri kayıt sisteminin kurulmasından ve yönetilmesinden sorumlu olan gerçek veya tüzel kişiyi, ifade eder.) yerine getirmesi gereken bir kısım yükümlülükleri bulunmaktadır. Bu yükümlülüklerden bir tanesi KVKK m. 10’da düzenlenen aydınlatma yükümlülüğüdür.

VERİ SORUMLUSUNUN AYDINLATMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ VE VERİ SAHİBİNİN AÇIK RIZASI

Bu yazımızda, aydınlatma yükümlülüğü hakkındaki genel kurallar, yükümlülüğün içeriği, veri sahibinin veri sorumlusuna karşı sahip olduğu haklar ve uygulamada yaşanan bazı sorunlardan bahsedilecektir.


Öncelikle, aydınlatma yükümlülüğüne ilişkin bazı genel hususların belirtilmesinde fayda bulunmaktadır. Unutulmamalıdır ki veri sorumlusunun veri sahibini -aşağıda anılacak hususlarda- bilgilendirme yükümlülüğü olduğu gibi bu konularda bilgi istemek veri sahibi bakımından da bir haktır. Dolayısıyla veri sahibi yükümlülüğüne aykırı davranarak bilgilendirme yapmasa dahi veri sahibi veri sorumlusundan bilgilendirme yapmasını talep edebilecektir. Ancak bu husus, veri sorumlusunun aydınlatma yükümlülüğünün, veri sahibinin talebine bağlı olduğu şeklinde anlaşılmamalıdır. Aydınlatma yükümlülüğünün şartlar oluştuğu zaman veri sorumlusu tarafından kendiliğinden yerine getirilmesi gerekir.


Bunun yanı sıra aydınlatma yükümlülüğü, verinin veri sahibinden bir kere alınıp bilgilendirmenin yapılmasıyla da sona ermemektedir. Aydınlatma yükümlülüğü, veri işleme koşulu ortaya çıktığında/değiştiğinde (Örneğin bir iş başvurusu yapıldığı zaman çalışan adayı bir form doldurduğunda veri işleme koşulu ortaya çıkmış olur. Çalışan adayının çalışan statüsüne geçmesi halinde daha fazla verisi işleneceği için veri işleme koşulu değişmiş olur.) veya veri sahibinin açık rızası alındığında her seferinde tekrar gündeme gelecektir.

Genel hususlardan sonra, aydınlatma yükümlülüğünün neleri içerdiğine de değinmek gerekir. KVKK m. 10’da veri sorumlusunun veri sahibini hangi konularda aydınlatması gerektiği düzenlenmektedir. Kanuna göre veri sorumlusu veri sahibine,

  • Veri sorumlusunun ve varsa temsilcisinin kimliği,

  • Kişisel verilerin hangi amaçla işleneceği,

  • İşlenen kişisel verilerin kimlere ve hangi amaçla aktarılabileceği,

  • Kişisel veri toplamanın yöntemi ve hukuki sebebi,

  • Veri sahibinin 11. maddede sayılan diğer hakları konusunda

bilgi vermekle yükümlüdür.


KVKK m. 11’de ise veri sahibinin veri sorumlusuna başvurabileceği konular ve veri sahibinin hakları düzenlenmektedir. “İlgili Kişinin Hakları” başlıklı madde uyarınca veri sahibi aşağıda yer alan haklara sahiptir:

  • Kişisel veri işlenip işlenmediğini öğrenme, kişisel verileri işlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,

  • Kişisel verilerin işlenme amacını ve bunların amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,

  • Yurt içinde veya yurt dışında kişisel verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,

  • Kişisel verilerin eksik veya yanlış işlenmiş olması hâlinde bunların düzeltilmesini isteme,

  • Kişisel verilerin silinmesini veya yok edilmesini isteme, düzeltme, silme ve yok etme talepleri ile kişisel verilerinin aktarıldığı üçüncü kişiler hakkında bilgi isteme,

  • İşlenen verilerin münhasıran otomatik sistemler vasıtasıyla analiz edilmesi suretiyle kişinin kendisi aleyhine bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,

  • Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğraması hâlinde zararın giderilmesini talep etme.

Uygulamada aydınlatma yükümlülüğünün yerine getirilmesi bakımından birtakım karışıklıklar yaşanmaktadır. Bu yazımızı aydınlatma metni ile açık rıza formunun ayırımdan ve bunların doğru kullanımı yönünden sınırlayacağız.


Aydınlatma metninin ve açık rıza formunun veri sahibine aynı metinde veya aynı platformda sunulmasına sıklıkla rastlanılmaktadır. Ancak aydınlatma yükümlülüğü ile açık rızanın alınması yükümlülüğü veri sorumlusu bakımından ayrı yükümlülüklerdir ve bu yükümlülükler birbiri ile birleşmez. Çünkü aydınlatma metni, veri sahibi bakımından sürecin şeffaflığını ve sadeliğini sağlamaya yönelik bir metindir. Dolayısıyla aydınlatma metninin onaylanması gerekmemektedir. Buna karşın açık rıza belirli bir konuya ilişkin, bilgilendirilmeye dayanan ve özgür iradeyle açıklanan rızayı ifade etmektedir. Dolayısıyla açık rıza metninin belirli konularda ve ucu açık olmayacak şekilde düzenlenmesi gerekmektedir.


Aydınlatma yükümlülüğü, veri sahibinden en geç açık rızası alınana kadar yerine getirilmesi gereken bir yükümlülüktür. Bu yükümlülüğün açık rıza alma yükümlülüğünden farklı bir yükümlülük olması nedeniyle aynı metinde düzenlenerek veri sahibine imzalatılması, gerek KVKK gerek Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Tebliği gerekse Kişisel Verileri Koruma Kurumu kararlarına aykırılık teşkil etmektedir.


Kurum bir kararında, iş başvurusu yapılan bir online platformda aydınlatma metninin ve açık rıza beyanının aynı işlem ile onaylandığını tespit etmiştir. Bu kararda Kurum, veri sahibinin aydınlatılmasının açık rıza verme zorunluluğunu doğurmadığını vurgulamaktadır.


Yukarıdaki açıklamalar ışığında aydınlatma yükümlülüğünün doğru bir şekilde yerine getirilmesi için aydınlatma metninin açık ve sade bir dil ile düzenlenmesi ve gerekirse veri sahibinin talebi doğrultusunda kendisine açıklanması gerekir. Veri sahibinin usulüne uygun olarak aydınlatılmasının akabinde ise açık rıza metni veri sahibine imzalatılmalıdır. Böylece ayrı bir yükümlülük olan açık rıza alma yükümlülüğü mevzuata uygun hale getirilmiş olacaktır.


KAYNAKÇA

  1. 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu,

  2. Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ,

  3. Kurumun 26/07/2018 karar tarihli ve 2018/90 karar numaralı kararı (Erişim URL’si: https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/5420/2018-90)

  4. Aydınlatma Yükümlülüğünün Yerine Getirilmesi Hakkında Kamuoyu Duyurusu (Erişim URL’si: https://www.kvkk.gov.tr/Icerik/6765/AYDINLATMA-YUKUMLULUGUNUN-YERINE-GETIRILMESI-HAKKINDA-KAMUOYU-DUYURUSU


Uyarı: İnternet sitemizde yer alan tüm yazıların içeriklerinin telif hakkı Av. Seda YILDIZ SARIBOĞA’ya aittir. Yazılar bilgilendirme amacını taşımakta olup her somut olayın kendi içinde farklı özellikler taşıdığını ve ihtiyaç halinde bir avukattan hukuki yardım alınması gerektiğini hatırlatmak isteriz.

66 görüntüleme

Comments


Commenting has been turned off.
bottom of page